Het jaar van Gharib

Documentaire

Voor 3voor12 Utrecht volgen fotograaf Raymond Dekker, schrijvers Wilke Wittebrood en Jelle Talsma een jaar lang de Syrische protestzanger Gharib. Je zou kunnen zeggen dat hij zijn hele leven heeft gewijd aan het helpen van (Syrische) vluchtelingen. Naast zijn baan als professioneel hulpverlener vraagt hij met zijn band Gharib Group aandacht voor de oorlog in Syrië en pleit hij voor een humaner Westers vluchtelingenbeleid. Ook is hij betrokken bij allerlei muzikale projecten, bedoeld om de ‘vreemdelingen’ en Nederlanders bij elkaar te brengen. Zo leren we niet alleen hem, maar ook de Syrische gemeenschap in Nederland beter kennen. Waarom nu? Omdat we de indruk hebben dat de polarisatie in Nederland toeneemt, het maatschappelijk debat verhardt en er minder contact is tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Mede dankzij zijn muziek is Gharib een belangrijke verbindende schakel tussen de twee werelden.

Deel 1: ‘Het Westen keek weg toen het de kans had om iets te doen’

Soms maken de Syriërs er grappen over. “Mocht president Bashar al-Assad ooit een beroep willen doen op de intellectuele elite, dan heeft hij ze meteen allemaal op één plek”, zegt de Syrische protestzanger Gharib, die in 1993 naar Nederland vluchtte. “In de staatsgevangenis.” Gharib groeide op in een dorpje in de buurt van Aleppo, de grootste stad in Syrië. Hij was nog heel jong toen hij in de ban raakte van de muziek van protestzanger Al Sheikh Imam. Imam zong over armoede, de macht van het leger en de corrupte regering. “Zijn nummers hadden een symbolische boodschap”, zegt Gharib. “Een van zijn liedjes gaat over een koe die iedereen voedt met haar melk. Op het moment dat het dier in de sloot belandt en hulp nodig heeft, geven alle mensen die eerder van haar hebben geprofiteerd echter niet thuis.”

Lees verder bij 3voor12 Utrecht.

Deel 2: Vreemde gasten in Westerbork

Hij zou alles wat hij heeft aan haar willen geven. Behalve zijn zicht; hij heeft zijn ogen nodig om zijn kleine meisje te kunnen bewonderen. Dat schrijft Eritreeër Mohammed in een emotioneel gedicht aan zijn dochtertje. Mohammed moest zijn thuisland ontvluchten en kwam in Nederland terecht. Zijn familie kon niet met hem mee. In het voorjaar van 2015 werd hij vader, maar hij heeft zijn inmiddels 2-jarige dochter nog nooit kunnen vasthouden. Zelfs in een tijdperk waarin iedereen via het internet en sociale media met elkaar verbonden lijkt, is het nog steeds mogelijk om vader te zijn van een klein meisje dat je nog nooit hebt gezien.

Het is een van de persoonlijke verhalen uit de muzikale voorstelling Vreemde Gasten, die op zondag 14 mei bij herinneringscentrum Kamp Westerbork (zie kader, red.) in première is gegaan. Het programma is ontwikkeld door cultuurorganisatie Music Generations en gerealiseerd in samenwerking met onder meer Kunst en Cultuur Drenthe. “Mohammeds gedicht maakte veel indruk op me”, zegt de Syrische protestzanger Gharib, die zelf in 1993 naar Nederland vluchtte. “Maar dat geldt eigenlijk voor alle mensen op het podium. Het is zo treurig en heftig wat ze hebben meegemaakt.” Gharib kent de cast van ‘Vreemde Gasten, van hier en van ver’ – vijfenveertig mensen in totaal – dan ook goed; hij heeft anderhalf jaar met ze aan de voorstelling gewerkt.

Lees verder bij 3voor12 Utrecht.

Deel 3: De 'Vreemdelingengroep'

Gharib: “Het begon met het nummer Antom Aein, dat ik schreef toen de Syrische volksopstand net was uitgebroken. Vooral in het begin werd er nauwelijks aandacht aan de oorlog in Syrië besteed. Met Antom Aein wilde ik het Westen laten zien wat er gaande was. Ik was op zoek naar een producer om het liedje mee op te nemen en kwam via een gezamenlijke vriend in contact met Pim.”
Pim: “Ik ben natuurlijk een heel witte jongen en had voor die tijd nog nooit serieus naar Arabische muziek geluisterd. Ik kon als producer ook niet anders dan Westers op zijn input reageren. Bij mij riep Antom Aein associaties op met donkere folkmuziek, zoals Wovenhand.”
Gharib: “Nadat we de percussie, luit en zang hadden opgenomen, heeft Pim er nog van alles aan toegevoegd.” Lachend: “Ik schrok behoorlijk toen ik het uiteindelijke nummer voor het eerst hoorde. Maar ik zag ook dat er aan beide kanten creativiteit was en dat we op deze weg verder konden. Uiteindelijk resulteerde dat in een volledige ep en – toen Pim Bart als drummer vroeg – een band. We hebben al een tijdje geen nieuwe muziek meer uitgebracht, maar inmiddels ben ik nieuwe nummers aan het schrijven.”

Pim van de Werken in Gharib band

Lees verder bij 3voor12 Utrecht.

Deel 4: Dit is een belangrijke boodschap: kom meedoen en van dichtbij kijken wie wij zijn

Drie jaar na de vluchtelingencrisis zijn er nog steeds mensen bang voor nieuwlanders. Zetten Nederlanders zich wel genoeg in voor de integratie met de Syriërs? “Is dat een terechte vraag?”, zegt Gharib. “Ik ben de vluchteling en ik vind niet dat de Nederlanders verplicht zijn om hun best voor mij te doen. Ik ben al blij dat ik een plek mag hebben en dat ik de kans krijg om mijn toekomst op te pakken. Integratie hoeft niet van twee kanten te komen, want jij hoeft mijn moedertaal niet te leren. Dat vind ik teveel gevraagd.” Loos reageert: “Toen ik in 2015 las dat er in Utrecht vijfhonderd mannen in in een open slaapzaal in de Jaarbeurs zaten, inclusief boterham pindakaas, een bakje opgewarmd eten en buiten een douchecabine, dacht ik: ‘Sorry, dit is ook mijn stad en zo ga ik niet met mensen om.’ Ik voel die verantwoordelijkheid en daar ben ik blij mee.”

stichting dreaming of syria dabke night

Lees verder bij 3voor12 Utrecht.

Foto’s uit de serie 👇

Projecten die je misschien ook interessant vindt